Dawno dawno 100 lat temu

Mustafa Kemal urodził się w roku 1881 w Salonikach, które w tym czasie należały do Imperium Osmańskiego. W trakcie I wojny światowej Kemal był jednym z ważniejszych dowódców armii Imperium Osmańskiego – między innymi w trakcie sławnej bitwy o Gallipoli, w której armia osmańska pokonała aliantów. Dla Imperium Osmańskiego które opowiedziało się po stronie Niemiec i państw centralnych, zakończenie I Wojny Światowej było przeżycie traumatycznym. Doszło bowiem do podziału ich terytorium, które w traktacie w Sevres potwierdził [...]

Wieczorem 8 listopada 1923 r. grupa bojówkarzy SA (Sturmabteilun) z Adolfem Hitlerem na czele wtargnęła do bawarskiej piwiarni Bürgerbräukeller. Celem „wizyty” było wzniecenie narodowosocjalistycznej rewolucji, która miała rozlać się na całe Niemcy. Podczas zebrania we wskazanej piwiarni, w pewnym momencie Adolf Hitler wskoczył na krzesło i wypalił z rewolweru, ogłaszając swoje plany powołania niemieckiego rządu narodowego, z nim jako kanclerzem na czele. Pierwszym krokiem miało być obalenie bawarskiego rządu, a następnie marsz na stolicę – [...]

Dla jednych piłka nożna to sport, w którym 11 zawodników (lub zawodniczek) jednej drużyny biega za piłką przez co najmniej 90 minut. Dla innych piłka nożna to sprawa życia lub śmierci - nie wyobrażają sobie życia bez piłki nożnej. Niezależnie od tego, który sport preferujemy, czy też z którą drużyną sympatyzujemy (bo o gustach się nie dyskutuje), pewne fakty warto znać. Drużyna, kibice i stadion - to wszystko tworzy pewną całość. Trudno wyobrazić sobie mecze bez [...]

We wrześniu 1923 Karl Theodor Helfferich – niemiecki przedsiębiorca, bankier i polityk zaproponował wprowadzenie w Niemczech nowej waluty opartej na… życie – marki żytniej (niem. Roggenmark). Hiperinflacja szalała – w lipcu tego roku za dolara trzeba było zapłacić milion marek. W listopadzie dolar kosztował już 4.2 bilionów (za chleb płacono wówczas 233 miliardów marek). Ludzie tapetowali banknotami ściany, bo było to tańsze niż malowanie. Marka zbożowa jednak nie przeszła. Wprowadzono za to [...]

1923 r. to także nowe otwarcie dla projektantów, których historia choć czasem kontrowersyjna, trwa po dziś dzień. Mowa tu o marce stworzonej przez Hugo Ferdinanda Bossa, która powstała na przełomie 1923 r. i 1924 r. Jak nietrudno się domyślić marka przyjęła nazwę od swojego założyciela, co już wtedy było powszechnym trendem w świecie mody. Ze względu na swoją znaczną rozpoznawalność nawet po śmierci założyciela w 1948 r. nadal nosi jego imię. Pierwsza szwalnia marki została [...]

Korzenie piłki nożnej w Polsce sięgają przełomu XIX i XX wieku. Organizacja pierwszych klubów piłkarskich doprowadziła do powstania Polskiego Związku Piłki Nożnej w 1919 r. na zjeździe założycielskim w Warszawie. Początkowo PZPN zrzeszał 4 związki regionalne: krakowski, lwowski, łódzki i poznański. W miarę upływu czasu popularność piłki nożnej w Polsce poszerzała się. W 1921 roku przeprowadzono po raz pierwszy rozgrywki o mistrzostwo Polski, a historycznym triumfatorem została Cracovia. Pod koniec 1921 r. w Polsce działało [...]

Historia powstania radiostacji rozpoczyna się po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w listopadzie 1918 r. W tym czasie nowo odrodzone państwo doświadczało braku wydajnych i nowoczesnych środków komunikacji z zagranicą. W latach 1920-1921 Ministerstwo Poczt i Telegrafów opracowało koncepcję budowy radiostacji, które umożliwiłyby wymianę informacji w granicach kraju, z najbliższą zagranicą, a także transatlantycką komunikację. Już w 1921 r. rozpoczęto budowę wieży TCRN. Infrastruktura centrali jak na tamte czasy była nie tylko pionierska jak i ogromna [...]

Dokładnie 11 stycznia 1923 r. około 70 tysięcy francuskich i belgijskich wojsk przemaszerowało przez niemiecką granicę i rozpoczęło okupację Zagłębia Ruhry – w tamtym okresie części niemieckiej Republiki Weimarskiej. Na mocy traktatu wersalskiego z 1919 r. Niemcy zostały uznane za winne I wojny światowej i w związku z tym obciążone reparacjami wojennymi na rzecz Francji i Belgii. Zgodnie z założeniem państw Ententy, takie zobowiązanie miało maksymalnie obciążyć niemiecką gospodarkę, tym samym uniemożliwiając jej odbudowanie się [...]

W 2023 roku minęło 100 lat od urodzin Jerzego Nowosielskiego, uważanego za jednego z najwybitniejszych malarzy i ikonopisarzy XX wieku. „Jego sztuka do dziś jest uznawana za zjawisko unikatowe, łączące w sobie strefę sacrum i profanum” – stwierdził Sejm w uchwale ustanawiającej Jerzego Nowosielskiego patronem tego roku. Nowosielski urodzony w Krakowie 7 stycznia 1923 r. był synem Polki pochodzenia austriackiego i Łemka wyznania greckokatolickiego i od najmłodszych lat był zafascynowany wschodnią liturgią. Podczas II wojny [...]

Wilhelm Conrad Roentgen urodził się 27 marca 1845 roku w Lennep. Raptem kilka lat po narodzinach jedynego dziecka, rodzice Roentgena przeprowadzili się jednak do Holandii, gdzie młody Wilhelm rozpoczął naukę. W wieku 24 lat obronił doktorat i wytrwale kontynuował edukację na kolejnych uczelniach, m.in. w Strasburgu i Würzburgu, aby ostatecznie, już jako profesor, objąć stanowisko szefa Instytutu Fizycznego w Monachium. Był początek listopada 1895 roku, kiedy młody naukowiec w laboratorium Uniwersytetu w [...]